په افغانستان کې دسیا تالي څټې

په افغانستان کې دسیا تالي څټې د)راپرزیدلودنده( کتاب ته لنډه کتنه ژباړه: ب اکبري تیرې درې لسیزې دافغانستان دکمزوری اوبې وزلی لسیزې

دنړۍ د ډاکټرانوامیراوپاچا وپیژنی!

دنړۍ د ډاکټرانوامیراوپاچا وپیژنی!

ستر نابغه اونامتوفیلسوف بوعلي ابن سینا یادوم .

پورسینا دعبد الله بلخي زوی او۳۷۰ هجري،قمري کال دبخارادچم ګاونډ په یوه کلیواله سیمه کې سترګې نړۍ ته پرانیستې.مور یې ستاره نومیده اودافشنې دښیرازې سیمي اوسیدونکي وه.

دغه لوی حکیم،فیلسوف اوستر پوهاندپه لویدیځه نړۍ کې داویسینا) (Avicenna   په نوم یادیږي.اودطب،فلسفې،حکمت،منطق،فقه،بیان،طبیعي علومواوماورالطبیعه،نجوم اوستوروپیژندنې،ریاضیاتو،بوټواوسابوپیژندنې،عروض،شعراوموسیقي کې ۴۵۶ ټوکه کتابونه اورسالې یې کښلي اوترې پاتې دي.

ابن سینا دماشومتوب له مهاله ترتنکی ځلمیتوب ۵ کلنی په منګ دخپل فاضل اوعالم پلارڅخه حساب،ریاضیات ،قران مجید، دعربي ژبې صرف اونحو،لوست اوزده کړه وکړه اولس کلن وچې قرآن شریف یې حفظ اویادکړ.

هغه دځلمیتوب له وخته په دښتواوبیدیاووکې دطبي بوټوپه پیژندنه اوپلټنه بوخت و.اوډیرژرپه ټوله اسلامي نړۍ کې دعلم اوفلسفې په ډګر کې لکه لمر وځلید.هغه دخپل نبوغ له کبله دشیخ الریس،حجته الحق،شرف الملک اوریس العقلاپه القابونومول شوی اوویاړل شوی دی.

ابن سینا دریاضیاتواومنطق زده کړه له خپل استاذ ابوعبدالله ناتلي اودفقې علم زده کړه یې داسماعیل زاهدڅخه وکړه اودابوسهیل مسیحي په استاذی دطبیعیاتو،مابعدالطبیعه اوطبي علوموپه زده کړه بوخت شواوپه۱۶ کلنۍ کې دهغه وخت په ټولو،پوهنواوعلوموکې داستاذۍ مقام ته ورسید.د ده پخپله وینا تر ۱۸کلنی پوري یې دبیلابیلوعلومو زده کړه وکړه اوله هغه وروسته یې دعلوموپه پنځونو،ایجاداواشاعه کولولاس پوري کړدفلسفې،ادبیاتو،ریاضیاتواودطب په برخه کې یې بې شمیره اوبې ساري اثار رامنځته کړل.

دکتابونوله لوست سره یې بې جوړې اوتوده مینه درلوده .دمیتافیزیک په اړه یې دارسطوکتاب ۴۰ ځله ولوست .خوځیني مساءلې ورته مبهمې اوناپیژانده وې.یوه ورځ په لاره روان ویوه کلیوال سړي یو زوړکتاب دخرڅلاو په موخه هغه ته وړاندې کړ.ابن سینا دغه کتاب وپیره اوسملاسي یې دهغه په لوستلو پیل وکړ.له نیکه مرغه دغه کتاب اوقیمتي اثرد نامتوعالم ابونصرفارابي اثروچې دهغه دلوستلوپه مرسته یې دارسطودمیتافزیک په اړه ټولې پوښتنې اوابهامات حل شول.

پورسینا یاپه بله ژبه بوعلي ابن سینا دطب اودرملنې په ډګرکې دومره وغوړید چې شهرت یې دهغه وخت دپاچا هانو پاملرنه ځان ته راجلب کړه.لکه چې د امیرنوح ابن منصوردناروغۍ په درملنه بوخت شوو.پاچا دقولنج په ناروغی مصاب اواخته وخوکله چې یې ابن سینا درملنې ته ورغی لومړی یې دهغه دمعالجوډاکترانوله خوا دهغه دعلاج په اړه دپوښتنو،ګرویږنوله لارې معلومات تر لاسه کړل اووروسته پخپله دهغه په درملنه بوخت شوو.امیرپه لنډه موده کې دجوړتیا اوسلامتی ،متره اوځواک وموند اوابن سینا ورته په ډاګه کړه چې تاسوناروغي دهغو مسي اونورولوښوکې دخوراک څخه پیداشوي اودهغه په درملنه اوطبي لارښوونوجوړاورمټ شو.

امیرنوح ابن منصوردابن سینادبریالی درملنې په بدل کې دستروسوغاتونواوانعامونوتابیا اوتکل درلود خوابن سیناله پاچا څخه دانعامونوپرځای، وړاندیزوکړچې هغه ته دې په سلطنتي کتابتون کې دکتابونودلوستلواومطالعې اجازه ورکړشي .ځکه په دغه کتابتون کې یوازې شاهزاده ګانواووزیرانودمطالعې چانس درلود.

پاچا دهغه غوښته اووړاندیزومانه اوابن سینا په خورا ستره مینه،ذوق اوخوشالۍ په سلطنتي کتابتون کې چې خورا علمي اوقیمتي کتابونه اواثار پکې ول دبیلابیلوکتابونوپه لوست اومطالعه لاس پور کړاوخپله سمندري علمي تنده یې پرې خړوبوله .هغه په کتابتون کې ۳ درې کاله پرله پسې ژوره مطالعه وکړه خوله بده مرغه یوه ورځ په کتابتون کې اورولګید داورپه وژنه اواطفا کې یې خوراجدي هڅه اوهاند وکړخوډیری کتابونه داور په لمبوکې وسځیدل اوپکې لوخړه شول.ځینوبدنیته او رخه لرونکودرباریانوپاچا ته داور دلګیدنې لامل اومسبب پخپله ابن سینا په ګوته اومتهم کړ.ابن سینا په زندان کې ولوید خوهغه په زندان کې هم خپل نامتواثرالشفا په نو م ولیکه.

ریس العقلآبن سینا دخپل ژوند په یون کې خورالوړې،ژورې،ستونزي اوکړاوونه لیدلي اوګاللي دي.یوځل سلطان محمودغزنوي له خوارزم شاهانوله دربارڅخه دپوهانواوعالمانوغوښتنه وکړه چې غزني ته ورشي.ډیری پوهان دسلطان محمود غزنوي دربارته حاظرشول خو ابن سینا داغوښتنه ونه منله .غزنوي سلطان خوراپه غوسه شواودابن سینا دنیولواواحظارولوفرمان یې صادر کړ.خوهیڅکله دشیخ الریس ابن سیناپه نیولوبریالي نه شول.خو دسلطان محمودغزنوي وروسته دهغه زوی سلطان مسعود غزنوي په اصفهان یرغل وکړاوله اصفهانه امیرعلاءالدوله دخپلودرباریانواوسرتیروسره چې په دغه ډله کې ابن سینا هم ورسره ملګری و وتښتیدل دابن سینا ډیری کتابونه دترکانو له خوالوټ،ځیني ورک اوڅه یې دغزني دربارته ولیږدول شول.

علاءالدوله دهمدان په لوروخوځید اوپه دغه ستونزمن سفر کې ابوعلي سینا ته دقلنج ناروغي پیدا شوه جوزجاني یې مرستې ته راودانګل اوپخله ده هم دځان په درملنه لاس پوري کړاودمعالجې دارودرمل یې زیات کړل اوورځ په ورځ یې خپله فزیکي ځواکمني بایلله خودغه سترنابغه په همدې مهال هم دخدای ج دثبوت په اړه دحکمت المشرقین په نوم کتاب ولیکه اوهمدارازیې دختیځي فلسفې په نوم بل اثرچې وصیت نامې ته ورته و،وکیښ.

هغه په ځان پوه شوچې د ناروغی درملنه یې ناشوني ده .د دارودرمل څخه لاس په سر شو اوپخپله داسې وایې:

مدبر تن من از تدبیر فروماند،ودرمان بی فایده است.

اولکه چې وایې هر بند کشاده شد مګر نه بند اجل.دادعلم اوپوهې درنه سټه دجمعې په ورځ درمضان دمیاشتې په لومړی نیټه کال ۴۱۵ ـــ ه.قـمري ـ۱۰۳۷زیږدیزکال د۵۸ کلونوپه عمر دهمدان په ښار کې سترګې له نړۍ څخه پټې کړې.خوداډول نوموتي پوهان هیڅکله مرګ نه شې وژلی .دطب په برخه کې دهغه القانون کتاب په پیړیودطبي پوهانو لارښود څراغ اومشال دی .دغه کتاب دنړۍ په بیلابیلوژبوژباړل شوی اودانجیل وروسته په خورا لوړتیراژچا پ شوی دی. دغه کتاب ابن سینا په عربي ژبه چې په ټوله اسلامي نړۍ کې متداوله اوواکمنه ژبه لیکلی دی اودغه کتاب په ۲۱ جلدوکې دلومړي ځل لپاره په فارسي ژبه له عربي څخه دعبدالرحمن شرفکندي له خوا ژباړل شوی دی.

له نیکه مرغه تراوسه دابن سیناڅه دپاسه ۱۳۰ بیلابیل کتابونه پاتې دي اود دغه ستر نابغه په ویاړپه ۲۰۰۵م کال کې داکټریاشاربیلګین یو ټولګټی مرکزدآلمان دفرانکفورت په ښار کې جوړاوپرانیست.هرکال دمشرتابه اوداورې ډلې په غوراوي اوتشخیص دابن سینا جایزه هغو کسانواوسازمانونوته ورکول کیږي چې دملتونوترمنځ دفرهنګي پوهاوي اوتفاهم په لاره کې یې زیار ایستلی وي.د دغه جایزې ارزښت سل زره )۱۰۰۰۰۰(ایروته رسیږي.

دتاجکستان په جمهوریت کې یو بانکي نوټ دابن سینا په تصویر مزین اوچاپ شوی دی.

دلیکنې دحسن ختام په موخه دابن سینا دیوي په زړه پوري سایکولوجیکي درملنې کیسه دیادولووړبولم.

دیوه ځایې واکمن یوځوان خپلوان په ناروغۍ پریووت.اودهغه د درملنې لپاره یې ابن سینا وروغوښت.ابن سینا د دنګ اوچټ ځوان په درملنه بوخت شواو دهغه لاس رګ یې ونیوله یوچاڅخه یې دچم ګاونډ کورونه ورته معلوم وي دمرستې غوښتنه وکړه چې دکورونونومونه واخلي یوڅوک راغلل اودکوڅودکورونو نومونه یې اخیستل.ابن سینا دکورونودنومونوسره جوخت دناروغ درګ په حرکاتو پوهیده .بیایې وپوښتل داسې یوڅوک غواړم چې دهمدغه چم ګاونډ دکورونواستوګن په نوم وپیژني.دابن سینا دهیلي سره سم همداسې یوڅوک پیدا شواودنومونوپه اخیستلویې پیل وکړابن سینا دناروغ دلاس رګ په کتلوبوخت وکله چې دیوې مستې اوچټې ښکلي پیغلې نوم یې واخیست ابن سینا درګ په حرکاتوپه شواوپه ډاګه یې کړه چې ځوان په همدغه جلۍ عاشق اوخپل زړه یې پرې بایللی دی.دعاشق اومعشوق د ګډژوندپه پیل دځوان ناروغي دچا خبره په غرورغو ورکه شوه اوروغ رمټ شو.

په همدغه لیکنه کې دیادولووړاوخوراجدي سپارښتنه مې داده چې سپین سترګي اومتعصبه ایرانیان ابوعلي سینا دایران بولي اودهغه دپلار عبدالله بلخي اوابوعلي سینای بلخي دلمرپه څیر دروښانه نوم اوروستاړي سترګې پټوي اوغواړي افغاني ستر پوهان ،شاعران اوفلاسفه ایراني وبولي اوآن دعوه لري چې ګني سیدجمال الدین افغان هم ایرانی دی اوپه خپلواثاروکې یې دسیدجمال الدین سیدآبادي ایراني په نوم یادوی.

دافغانستان دپرتمین اوویاړلي تاریخ دتلپاتې ځلا اوزموږدبرمیال فرهنګ د دوښمنانودنابودی په هیله.

بسم الله اکبري هالینډ

۶/۲/۲۰۱۷

رب العالمین؟اوکه رب المسلمین؟

رب العالمین؟اوکه رب المسلمین؟ سلطان محمودغزنوي دسلطان سبکتګین زوی اوموریې زابلۍ پښتنه وه.دنومبرپه دویمه ۹۷۱زیږدیزکال یې نړۍ ته سترګی غړولي

د غیرت کړیکي او کاڼه غوږونه

ښاغلودرنومشرانواسفندیار ولي صیب اومحمودخان اچکزی صیب! په پښتني درنښت مو هرکلی کوم .اودزره خواله په یوه ولسي لنډۍ پیلوم اوهغه

د سيکس وږي او په سدیزم روږدي افغانان

د کابو دوه کلونو په تيريدو ګڼ شمېر افغانان په هېواد کې د نا امنۍ او تاوتریخوالي له امله د

ګوربت اودعرب توره څنګل

دعربوپه یوه سوځنده دښته کې دچلتاري عرب په توره څنګله دافغانستان دآسمان څکو،یاغي اوښیرازه غرونوسري سترګی ګربت ناست و،چې ګنې

شین غل د سلطنت په ګدی

په ژبه دې ګونګی اوپه سترګودې ړوندشي چې څوک دافغانستان دوروڼو قومونو او ملیتونو تر منځ دنفاق ،تربګنۍ اوبیلتون کرښې

 

 

×

خطا

There was a problem loading image khoshal-mazarwal.jpg

وروستۍ ليکني

د فيل په غوږ کې ويده حکومت پاکستان تيری کوي خو افغان حکومت اخطار ورکوي وروسته له هغې چې د پاکستان په سیند ایالت د سیون ولسوالۍ په لال شهباز قلندر زیارت کې خونړی ځانمرګی بريد وش؛ د دغه هېواد پوځ د "ردالفساد" په نوم پوځي عملیات پیل کړل. د پاکستان پنجابي حکومت د دغو عملياتو په نوم په زرګونو افغانان او پښتانه وربړول، سپک کړل او زندانونه يې پرې ډک کړل. د هغو انځورونو او ويډيوګانو له مخې چې په رسنیو کې خپرې شوې څرګنديږي چې پاکستاني پولیس په پنجاب کې مېشت افغانان همداراز پښتانه چې ډيری یې د پښتونخوا او قبایلو اوسېدونکي دي، نیسي، وهي او ټکوي او سپکې سپورې ورته کوي. دغلته پاکستاني پولیس ځايې ...
پیوسته بگذشته بخش یکصدوپنجاه سوم و : آنچه را که باید از دوستان گرامی جدأ عذرخواهی کنم اینست که طبق عادت من بدون توجه به آنچه که قبلأ آغازیده ام هرگاه جنایت تازه ای بویژه آن بخشی از عملکردهای زشت و ناپسندیده تمامی کسانی که دریک حوزه تمدنی و فرهنگی با ما زندگی میکنند به چشمم بخورند ناچار می شوم به آن می پردازم و آنچه را که مقدمه ئ از آن را قبلأ آغازیده ام به آئنده نامعلومی واگذار میسازم . روی همین رویه و سنت این بارنیز می خواهم مطلبی را که از دیر بدینسو مرا به شدتی که دربیان نه میگنجد بخود مشغول داشته است ویک لحظه هم از آن غافل نیستم با شما عزیزان درمیان گذارم و آنچه را که قبلأ آغازیده ام به ...
طنز محمود نظری دپرديو واکمنو  رکابدار د امریکا الوتکې  وسلې راوړې نوي عصري یوچکچک! چې راورسیږي وسلې سي زړې  روسي چې  ګورې هرچیري دوه نمبر ه یاڅلور سوه شل یو چکچک! سبا  هغه اغوښتي وي د  ستر جنرال دریشي *** ایښ ایښ مو کاوه ویده لیوه بیدار سو په ټک ټوک کې غل  وزیر،غدار سلا کارسو تګ ا وټګمار کتار  دغني مصاحبې ته ورغلل لالک دلاک په کښې دولایت سردار  سو هر چا خپلي برخې پوره  پوره واخیستي کیسه بر د  د وزارت دحزاني خزانه دار سو ماستر او ډاکتران کوڅوکې بوجلي کوي دغله شهید ګړنګن زوی  لوی منصبدار سو ځوانان بیکاره  اوچاره هر خواته ګرځي ...
له نـن څخه ۳۶ کاله دمخه نوموړی ایراني کار کشته جاسوس دوخت دواکمنوګوندي اودولتي ځینو کړیو له خوا افغانستان ته راوغوښتل شواوڅه موده دانټرکانټینینتل په عصري اونړیوال هوټل کې استوګن اوپه عیش ،نوش اونازولوبوخت و.لطیف پدرام دافغانستان دخلک دموکراتیک ګوند دمرکزي کمیټي دپخواني غړي طاهر بدخشي ته چې لادمخه دحفیظ الله امین له خواوژل شوی ځان منسوباوه هغه چې میرمن یې دافغانستان دهغه مهال صدراعظم سلطانعلي کشتمند خور وه او اسدالله کشتمند دسلطانعلي کشتمند ورور دافغانستان دخلک دموکراتیک ګوند دمرکزي کمیټې دنشراتي ارګان حقیقت انقلاب ثور ورځپاڼي دلومړنی سکرټراومرستیال په توګه دنده درلوده.دهغه له خواپه ډیر فوق ...
په لومړي ځل مې دانګلستان پلازمېنې لندن ته په زړه پوري سفر درلوداودغه دلوی بریتانیا لرغوني ښار کې ګڼ شمیر خوست میشته هندوان چې دمیني،خواخوږۍ اوافغانیت سترې درنې ځانګړنې اوبې الایشه کرکټرلري له کلونو راهیسې استوګن دي خودخپل هیواد اوهیوادوالوسره یې مینه اوملي عشق په زړونوکې ژوندۍ اوپه افغاني رګونو کې یې سپیڅلي مینه چلیږي .دهغوشمیر کابو۲۵۰ کورنیو ته رسیږي چې دلندن په مولتي کلتوریل ښار کې یې خپله دنیکونواوپلرونوخوږه پښتوژبه اوافغاني،پښتني کلتوراوهندویزم مذهب ژوندی ساتلی دی.اودمذهبي مراسمودپرځای کولو لپاره د دوی له خواجوړشوي عبادت ځایونه اودارمسالونه لري.اوپه دې لاره کې دهیڅ رازستونزواوګواښونواحساس ...
افغان ولس د تورپګړیو او سپین پټکیو په شر غوبل کېماته خورا هیښوونکي ښکاریده چې دجهادي تنظیمي مشرانولنګوټي دځینوتور اودځینوسپین وو.دهغوږیري هم په یوه کچه نه وي د چا اوږدې دچالنډی اوځکه یې په تګ لارو کې هم تر دې مهاله توحید او یووالی نشته.دهمدغو تورو اوسپینولنګوټیو له برکته دادی دافغانستان په خونړۍ جغرافیه کې سپین پګړي طالبان اوتورپټکي داعشیان لکه زهرجن مرخیړي راوټوکیدل په اصطلاح جهادي تګلارې اوجهادي جنډې اوبیرغونه یې هم بیل،بیل اودپخوانیو تنظیمي جهادیانویې له یوه سره دبطلان کرښه راښکودلي ده .اود دوی په وینولړلوخنجرونواوپردیوله خوا په ورکړشوی وسلو افغان مسلمان ولس ،دل،دل شوی اودویر په ټغر ناست ...
پیوسته به گذشته بخش یکصدوپنجاه ودوم روزگار، روزگار خوبی است شب وروزفحش میدهیم که چرا چنین شده ویا چنان میشود ؟ زود باشید که بورژوازیی لبرال با ارتجاع مذهبی و همه نیروهای که دغدغه قدرت و ثروت را دردل می پرورانند عقد عروسی بسته اند اما جالب است که هریکی ازدسته ها و و انجمن های چند نفره هم که هستند پیشنهاد تغییرنظام میدهند وخواسته ها وآرزو های خودرا درکاغذ پرانی از تغییر نظام به هوا پرتاب میکنند . اصلأ از سرانگشتان شان پیداست که این آقایون معتاد ثروت اند واز چندین سال بدینسو آخرین قطرات ارزشهای فرهنگی و ملی را نیز به باد فنا داده اند . با تأسف باید گفت که هستند عده ای ازشبه روشنفکران این ...
د ايران پيسې هضموي؛ د تورتم غورځنګ بيا ښکرې وکړې وروسته له هغې چې افغان حکومت د سالنګ له لارې د ۵۰۰ کيلو ولټ برښنا د ليږد پريکړه وکړه؛ د تش په نوم روښنايې غورځنګ (جنبش روشنايې) ډلې د ايران د اهدافو د ترلاسه کولو لپاره له هيواده د باندې د افغان ولسمشر سپکاوي ته ملا وتړله. تيره ورځ افغان ولسمشر د مونيخ په کنفرانس کې د ګډون په موخه جرمني ته ولاړ. سږکال د مونیخ نړیوال کنفرانس ته د نړۍ شاوخوا ۵۰۰   استازي ورغلي او په کې په هغو امنیتي ګواښونو خبرې کېږي چې دامهال د افغانستان په ګډون د سیمې ځینې هېوادونه ورسره مخ دي او نړۍ ته دا ګواښ په بدلېدو دی. دغې کنفرانس ته د ولسمشر غني د خبرو پر مهال ...
محمود نظری ته پوهیږې که  انجینر؟!!! د ساده  خمټ  دیو دوست  نوم و غاښک انجینر دهغه يې منل هر ډول غلطه سلا پلن او نازک خبر د شوده خمټ اوازه خپره سوه د خیښي  او وادهسر نه خلاصیده  د لوده  په خوښي او تاوده ساړهپوښتنه یې وکړه له انجینره: واده ته څه تلوار دیزماخوار غریب ته  یو بل ډوډۍ خوره څه په  کار دیانجینر ورته ویل سادګیه ماینه مالګه ده د ژونددمیړه د پرو بالښت سي دهغې مرمري مړوندده ګنډونکی . پخونکې هم دکالو منځلو ماشینلاسونه د زرو ،پښې دسپینو ویښته یې وریښمیندوې لري سپينې د میني دجواهرو ډکې بوغچېملا وایي به لوږې کې یې خوړلای سې غوښې ...
پیوسته به گذشته قسمت یکصد و پنجاه ویکم : دریادداشت هفته گذشته براین توضیح واضحات تأکید کردیم که درحوزه تمدنی افغانستان امروزی تمامی راه ها ی که از سنگلاخ تاریخ خونین افغانستان عبور میکنند به درخت تنومند منافع مادیی افراد وشخصیت های حقیقی وحقوقی گِره زده میشوند . مهمترین و درعین حال جنجالی ترین مطلبی که تااکنون از زبان بلندرتبه ترین مقامات سیاسی تاریخ دیپلماتیک روسیه شنیده ایم معادله منافع مشترک روسیه با طالبان است که نخستین بار ضمیرکابلوف نمائنده فوق العاده رئیس ولادمیر پوتین برای افغانستان و پاکستان بایکی ازخبرگزاریی ها ی خارجی برزبان آورد . ...
joomla vector social icons