د فکري سلامتيا لپاره له کومو سرچینو څخه کار واخلو

د فکري سلامتيا لپاره له کومو سرچینو څخه کار واخلو
عاشق الله اخلاص يار / پکتيا

که چېرته فکري سلامتيا نه وي بې له شکه چې ژوند ډېر تريخ او له ټولو مزاياوو څخه بې برخې دی .
 ژوند هغه الهی ارزښمتن نعمت دی چې يوازې په فکري سلامتيا سره نيکمرغه پرمخ وړل کيږي، په فکري سلامتيا کې نغښتې ده چې خلک د ژوند پر اهميت و پوهيږي چې ژوند د څه لپاره :
 ژوند د عبادت لپاره،
 ژوند د مينې لپاره،
 ژوند د ښه راتلونکي لپاره،
 ژوند د ځان او نورو د نيکمرغه کولو لپاره ،
او باالاخېر ژوند د بقا لپاره،
 خو چې کله فکري سلامتيا نه وي بيا ژوند څه شی دی :
نو ژوند ډار دی،
ژوند ناهيلی ده، ژوند ناروغي ده،
ژوند ځان او نورو ته عذاب دی ،
 او که په يوه جمله کې ووايو نو ژوند بې معنا دی.
پوښتنه دا ده چې که انسان له پيل څخه له فکري سلامتيا څخه بې برخې نه وي پيدا شوي کوم عوامل دي چې د هغه فکري سلامتيا زيانمنوي .
 ځواب دا دی ډېر مختلف عوامل دي، خو له ټولو مهم يې هغه روحي فشارونه دي چې د فقر، ناپوهۍ، ناروغۍ، ناسم چاپيريال، بې کسۍ ، بې وسۍ ، بې عدالتۍ او ظالمانو د ظلم له امله يې زغمو.
د هغه چا چې بې ګناه لاس د ظالم په چاړه پرې شوی وي ، د علاج وس يې ونلري او څوک ورسره مرسته نه کوي څومره به درديږي، څومره به د خفګان احساس کوي، څومره به ناهيلی کيږي او ايا هغه به فکري سلامتيا ولري ؟ .
نو ويلی شو چې په يوه ټولنه کې به هلته فکري سلامتيا وي چې هلته سوله وي، روغتياوي، د ژوند اړتياوې پوره وي، تعاون او مرسته وي، عدالت وي او د ظلم او کرکې څخه خلاص چاپېريال وي، له بده مرغه هغه واقعيتونه او حقيقتونه چې زمونږ په ټولنه کې دي  هغه عوامل دي چې زمونږ د افرادو روح او روان خفه کوي .
 هغوی تر روهي فشارونو لاندې راولي او د هغوی فکري سلامتيا يې خرابه کړې او شايد دا نظريه سمه وي چې زموږ د ټولنې پنځوس فيصده افراد په رواني ناروغۍ اخته وي.
څه کم څلور لسيزي زمونږ پرهيواد کور ګډه جګړه روانه وه، د خلکو مادي او معنوي شتمنۍ لوټ شوې، د قانون نه حاکميت د يو ملي حکومت نه درلودل، ځانځاني، مهاجرتونه، فقر او آن د خلکو پر مال او ناموس تيری، زموږ اصيل اسلامي او افغاني فرهنګ ځپل څه او څه چې د خلکو فکري سلامتيا يې ځينې واخيسته او له ډېره بده مرغه چې لاهم دغه جګړه دوام لري.
هېڅ داسې افغانۍ کورنۍ به نه وي چې يو يا څو عزيزان يې د جګړې له امله له لاسه نه وې ورکړې .
 د چا زوی وژل شوی، د چا خور، د چا پلار، د چا مور او د چا ماشوم د لکهاوو بيګناه افغانانو اندامونه قطع شوي، نن معلول او معيوب دي او د يو عالم ناهيليو سره مخ دي.
لاهم د قانون نه حاکميت، اداری فساد، رشوت، اخلاقي فساد، غلا، تيری، نا امني، فقر، بې کاري، ړوند تعصب، ناپوهي، او جګړه هره ورځ زمونږ له خلکو قرباني اخلي او مونږ دا ارمان کوو، چې کاشکې سبا ته دغه بدبختي دوام ونکړي، خو دا د چا په لاس کې ده چې دغو ټولو بدبختيو ته پای ورکړي او واقعاً خلک د فکري سلامتيا څخه برخمن وي؟.
 ځواب دا دی چې دا پخپله د افغانانو په لاس کې دی.
هيڅوک به دوی ته سوله په خيرات کې ورنکړي، هيڅوک به دوی ته ته د قانون حاکميت ، پوهه، يووالی، تدبير، کار او زيار سره ترلاسه نکړي.
نو زمونږ د بحث پايله به دا وي چې راځی، د ملي ژوند برخې ته ورننوځو د خپل هر هيوادوال درد خپل درد وبولو، خپل يووالی او سياسي همغږي وساتو او ملي صداقت رامنځ ته کړو.
د جګړې عوامل، لکه: تعصب، فقر، ناپوهي، اداري او اخلاقي فسادونه او هم يې بهرني عوامل لکه د پرديو استخباراتي شبکو دسيسې له منځه يوسو او که نه نو نه به مونيکمرغي په برخه وي او  نه هم فکري سلامتيا.
اوس ډېر افغانان په دغو ټولو مسايلو پوهيږي چې ولې دا عمل نشته او د عمل لپاره يې صداقت او يووالی نشته، سياستمدارانو مو په دروغو په ژمنو په دوکه کې ساتلي يو، بايد مجبور يې کړو چې د سياست موخه ملي او اسامي وګرځوي، پرخپلو ژمنو عمل وکړي، که حکومت کوي نو د دې لپاره دې نه کوي چې ځانونه ماړه کړي.
 زمونږ اسلامي او ملي ارزښتونه خرڅ کړي او بيا په خارج کې ارام ژوند ولري، پر خپلو خيانتونو ووياړئ او دا اولس همداسې بې سرنوشته پريږدئ.
زمونږ وړانديز خلکو ته دا دی چې لا به ترکومه همدغه بدبختي وي مونږ او تاسو به کړيږو، فکري سلامتيا به مو لازيانمنه وي او د خپلو ملي حقوقو د ترلاسه کولو لپاره په بې تفاوته ژوند ته دوام ورکوو، موږ نه وايو چې راځئ جګړه وکړو، بلکې دا وايوچې راځئ ملي هويت وغواړو، ملي اقتدار وغواړو، ملي ثبات وغواړو، ملي برخليک وغواړو.
 د ترلاسه کولو لپاره يې خپلې ازادۍ رائيه د شفافو ټاکنو له لارې وکار وو او زموږ مسؤلين بايد حساب ورکوونکي او ځواب ورکونکي وي.
مونږ عدالت غواړو ، خپل حق غواړو د قانون حاکميت يو شان غواړو او د عدالت د  تامين لپاره موږ په عدلي، قضايي او حقوقي ارګانونو کې د هغو اشخاصو ګومارنه غواړو چې د قران احکام نقص کوي، پرېکړې او فيصلې د مادياتو، رشوت او واسطو پر اساس کوي.
موږ هېڅ قاتل او مجرم ته معافيت نه غواړو بلکې د قانون تطبيق غواړو.
مونږ شعار نه غواړو عمل غواړو هر څوک چې يو خيانت هم وکړي، مونږ خپله رائيه او بيعت بېرته ځينې اخلو، موږ نور د لياقت په شعار نه دوکه کيږو ، بلکې له لياقت سره اهليت هم غواړو.
موږ کارغواړو او د کار لپاره سرچېنې او امکانات غواړو، موږ له دولت څخه د ژمنو عملي کول غواړو، د يوې هوسا ټولنې او فکري سلامتيا څخه برخمنه ټولنه غوښتل او رامنځ ته کول، زموږ حق دی موږ په يووالي سره د دې حق غوښتنه کوو.

وروستۍ ليکني

په ډانګ پیلي سپیني خبرېافغان ولس په ۱۹ پیړۍ ۲۰ پیړۍ او دادی په ۲۱ پیړی کې دنړیوالوسترو ښکیلا کي ځواکونودستراتیژیکي استعماري موخو په خصمانه  لوبو ا و شیطاني چلوټو په جال کې کیوتی او په ټولو پړاوونو کې یې  په خورا  بې رحمی او بې ساري قساوت لکه رودونه ویني بهیدلي اوسنی پړاو یې زړه بوږنوونکی اوټول هیواد کلي اوبانډي دوینو په حمام بدلي شوي دي اودجګړې ښکیلې غاړې پخپله افغانان لکه دسونګ دتوکو په څیر په کې سوځي او زما په اند دا دبشریت  په  تاریخ  کې هغه ستره جګړه ده چې د ځمکې دکرې دلسګونو،لسګونو بیلا بیلو هیوادونود دې وطن د بچیو په ویر اوخونړي ناورین کې په بې رحمۍ برخه ...
زوریدلواو ویرجنو هیواد وا لوته د پام وړڅوټکېدبشریت په تاریخ کې دانسانانو لوی قاتل اووژونکی جنګیزمغول دی چې اصلي نوم یې تموجین دپولاداوکلک په مانا اودواکمنی په مهال جنګیزخان دی چې دشاه جهان اولوی خان په مانادی.دغه خونړي انسان دخپلې واکمنی په ظالمانه پړاو کې دځمکې دکرې ټول ټال ۱۱ یوولس سلنه بشریت له منځه یووړدښځینه اونارینه سرونوڅخه د لوړوکله منارونوپه جوړولوکې یې ساری نه درلود او په دې ډول یې دترهې اوویرې په خپرولوسره دښارونواوبشري مدنیتونوپه چورلټ نړولوکې داسیا،افریقا اواروپا ترلویو وچو پوري وحشیانه یرغلونه تر سره کړهغه دخپلې زوکړې په ټاټوبي په یوه نامالوم مرګ ومړاودهغه دقبر دپاسه په ...
د دووخویندو زړه بوږنوونکي غمیزههو! هغه دوه مبارزې وطنپالې اوزړورې خویندې یادوم چې دخپل دردیدلي،کړیدلي اوجګړه ځپلي ولس دسوکالۍ اوهوسایې په موخه یې خپل پلرني هیواد ته دچوپړملاوې وتړلې دلرغوني اوتاریخي ویاړلي اودپامیردلوړوڅوکوپه څیر دسر هسکي بدخشان د خاش له سمسورې سیمي یې دملي پولیسوپه لیکوکې دندې پیل کړې.څه موده وروسته دمسلکي لوړوزده کړولپاره دترکیې هیواد ته واستول شوې اودشپږمیا شتنۍ مسلکي کورس له اکمال وروسته دتیرې خونړۍ اوویرجنې روژۍ په میا شت کې خپل پلرني ټاټوبي ته راستنې شوې او په دې هیله چې دخپلې خوږې کورنۍ په خوږه غیږه کې به دخپلو وروڼو،خویندو،موراوپلارسره داخترڅوشپې اوورځې په خوښۍ تیرې ...
کب له سره خوسا کیږي دیوه هیواد زعامت اومشرتابه دخپل ولس په برخلیک اود هغود ژوند په نیکمرغۍ اوبد مرغۍ نیغ پر نیغه اغیزه لري که دهیواد دواکمنانوسرونه کدو سرونه نه وي نوباید خپل ځانونه د وړ اوکارنده شخصیتونوپه توګه دتاریخ په پاڼو کې تثبیت اوپه ډاګه کړي ځکه دهغو د هژمونی اوواکمنی مهال تلپاتې نه وي په یو ډول د ډولونودمرګ له حتمي پدیدې سره مخامخ کیږي اود هغوفزیکي موجودیت ته دپای ټکۍ ږدي خودهغومعنوي اړخ مثبت اویا منفي کرکټرمرګ نه لري هغو چې هیواد اوولس ته یې دچوپړ،عدالت اوصداقت تله درنه ده تل درنه اوپه درنښت یادیږي دهغوکارنامې اواندیښني داړوند ولس اوملت لپاره ځلیدونکي مشالونه اوڅراغونه دي اوپر ...
سپیني خبرې او شریرې څیرې کلونه پخوا مې دقومونو اوقبایلودعالي جرګې دمرکزي شورا دمنشي په توګه د ولسي اوجرګه ییزي دندې ویاړ درلود .یوي پراخې ولسي غونډه کې دګډون په موخه دخوست ولایت دصبریو ولسوالۍ اړوند درنه ،مجرب اوپوه سپین ږیري اروښاد متقاعد ډګروال حسین خان صبري ته چې دکابل په کارته نو کې استوګن و،ورغلم. هغه خورا مهربانه،خواخوږی اومهربان شخصیت واو له درنه روغبړوروسته مې په خورا ادب اودرنښت هغه ته دګډون بلنه ورکړه.هغه خدای بښلي ماته تل وراره ویلې او راته کټ،کټ له خندا شین شو. له لږسوچ وروسته یې راته وویل: کومه جرګه ؟ اودڅه لپاره جرګه؟ په ځواب کې مې ورته وویل چې په هیواد کې دسم سمکي ،هراړخیز ...
آلله اکبرـ آلله اکبر دخوارملا آذان واورئای دمظلوم اوکړیدلي هیواد خونړي افغانستان درنو،درنوعالمانو،پوهانو،شمله ورومشرانواوباتوروکشرانو،خویندواووروڼواســـــلام علیکم ورحمته الله وبرکاته اما بعد!په کلو اوبانډوکې داخبره عامه اودژبوپه سرده چې دخوار ملا آذان څوک نه اوري.خودغټوږیرواوډبلو پګړیوسمیع الحق ناحق اوفضل الرحمان نارحمان اودهغو په څیردانسانیت اواسلامیت ضد غټ خیټوملایانودمسلمان اوافغان وژنې کفري فتواوې دتورپنجاب له منبرونوصادرې اودادی زموږ دجنتي وطن څخه یې توردوزخ جوړکړی دی ښکلی کابل په وینورنګ اودهیواد په ګوټ،ګوټ کې دوینوویالې بهیږي .په عامواوخاصو ...
وسله وال پوځ اوپه مورچلوکې ډزېدافغانستان وسله وال پوځ ملي اردو،ملي پولیس اوامنیتي ځواکونواولښکرو شمیرټول ټال درې لکه دوه پنځوس زرو۳۵۲۰۰۰تنوته رسیږي اووسله وال پوځ په اوو۷ قول اردوګانوکې تنظیم اوجوړشوی دی .نـنګرهار۲۰۱ لمبرسیلاب قول اردو پکتیا ۲۰۳ تندر قول اردوهرات ۲۰۷ ظفر قول اردوکندهار۲۰۵ اتل قول اردوبلخ ۲۰۹ شاهین قول اردوهلمند۲۱۵ میوند قول اردواودهوایي ځواکونو قول اردواوداوسله وال ځواکونه په زرګونو،زرګونوبلوکونو،ټولیو،کنډکونو،لواګانواوفرقوکې ځای پرځای شوي دي اوداهغه اردوده چې دافغانستان دحرب په تاریخ کې په درجنو،درجنوجنرالان چې زیاتره یې مسلکي نظامي زده کړي نه لري اوپه تنظیمي زور اوسوټي ...
په وینولړلۍ اسلام داسلام آباد دخنجرپه څوکهشیطان آباد اسلام اباد دلوی شیطان په کرغیړنولاسونوداسلام دبدنامی اودمسلمانانودکړولو،وژلواوسپکولوپه موخه رامنځته شوی اودا لامل دی چې لاتراوسه داسلامي قانون اوشریعت پرځای انګلیسي مدني قانون واکمن دی اودتش په نوم داسلام په نامه ډول،ډول ترهګرې،تروریستي ځناورې او وحشي ډلې،ټپلي اوځان مرګي لیوني سپي روزي اودبې وجدانه اوبې ایمانه پاکستاني مفتیانوپه فتوا یې دافغان مسلمان ولس دوژنې اوتباهۍ لپاره ګوماري چې دادی نـن ورځ دروژې دمطهرې اوعبادتي میاشتې په لومړۍ ورځ یې دسپیڅلوخوستیوروژتیانوویني په خورا سترقساوت اوبربریت وبهولې په خدای،رسول اواسلام مین غیرتي خوستیان یې ...
  دلرو اوبرو پښتنودغیرت اونـنګ شیبې رښتیا یې ویلي چې اوبه په ډانګ نه بیلیږي اوګډ پښتون په ډیورنډ نه بیلیږي.هغه تش په نوم مکار اوتصنعي ډیورند چې دادی دګردې اروپا د۵۱۰ میلیوني وګړودمتحد اویوموټي باوري اوځواکمن سازمان یا په بله ژبه داروپا داتحادیې پارلمان مرستیال مشروتلي اوپیاوړي دپلومات ښاغلي رشارډ چارنیکي داکرښه مصنوعي اوغیرطبیعي کرښه بللي اوداروپا یي ټولنې په میاشتنۍ کې یې په زغرده اوډاګه دهغه ابطا ل اعلان کړاوپه څرګندومستدلواو منطقي ټکو کې یې دهغه جدي ارزونه غوښتي او ویلي یې دي چې د دې کرښې اوسیمي څخه دنړیوالې ترهګری او تروریزم مرکزجوړشوی او د دې وخت رارسیدلی چې د ډیورند کرښې ته بیا ...
افغانستان به څنګه جوړشي؟ دتاریخ داوږده بهیراودپیړیو،پیړیوپه بیلا،بیلوپیړیوکې زموږګران اولرغونۍ هیواد اریانا،خراسان اومعاصر افغانستان دخونړیوبلوسو،وحشیانه یرغلونواوتاړاکونوسره مخامخ شوی اود دي خاورې تاریخ اوجغرافیه په سرو وینوخړوب شوي ده.دعروس البلاد،ام البلاد،اشرف البلاد اوفرهنګ البلاد ښارونه دبرمیال لرغوني مدنیت اثاراوبې سارې فرهنګي پنځونې دچپاولګرواویرغلګروپه تورولښکرو وران ویجاړشوي اولوټ شوي دي اودخپل شتون په اوږده واټن اوتاریخي پړاوونو کې یې بشپړامن اوسوکالي نه ده په برخه شوي ان چې زبون اونامرده بشریت ضد دوښمن پخپله استعماري خونړۍ توره دافغان بدن دوه ټوټې ...