په کيسه کې کرکټر کښنه (نهمه برخه)

په کيسه کې کرکټر کښنه (نهمه برخه) / بصيرالحق عادل

د کونډې جينۍ په کيسه کې کرکټر
د کونډې جينۍ کيسه مو ولوستله اوس به يې بېلابېلو خواو ته لنډه کتنه وکړو او کرکټريزه برخه يې به  وسپړو.
لومړی د کرکټر په اړه خبرې کوو. کيسه په ډېر مهارت پيل شوې ده، په پيل کې يې خوځښت پروت دی. کره کتونکي هم د کيسې په پيل کې په حرکت ټينګار کوي.
((د مرجانې په مرغۍ سترګې ولګېدې، نو لکه زمرۍ وغړمبېده او سرې سترګې يې پرې راوښکې.
ــ تورې بلا زما د ګل پشان زوی دې وڅاټه اوس مو لا شرموې بېل. . .))
ليکوال په پوره مهارت او کيسه ييز اصولو سره سم د کيسې کرکټر لوستونکي ته ورپېژني او د کرکټر څېره په داسې ډول کاږي چې د لوستونکي سترګې ته يې ودروي.
څنګه چې د کيسې نوم کونډه جينۍ ده نو د کيسې په پيل کې مرجانه په خپلې نږور مرغۍ سترګې راوباسي او غصه کيږي ورته نو لوستونکی پوهېږي چې همدغه مرغۍ کونډه جينۍ او د کيسې مرکزي کرکټر دی. عموماً په پښتني ټوله کې خواښې خپلې نږور سره په تونده لهجه خبرې کوي او بيا چې کومه نجلۍ کونډه شي نو د خسر پر کور کې بيا قيامت پرې جوړ وي.
سيد راحت زاخيلي په لاندې جمله کې د کرکټر څېره په ډېر لنډ ډول انځوروي:
((پر زړه خوږې مرغۍ ځان ټينګ نه کړای شو، يوه وارخطا چېغه يې تر خولې ووتله او د خېرنې پټې(پړوني) پيڅکه يې مخ ته ونيول او ويې ويل:. . . . . . . . . ))
پښتانه په ټوليز ډول دوديز خلک دي، عزت او حجاب يې تر ټولو لويه مذهبي او دوديزه مسله ده چې ټينګ پرې ولاړ دي، ځينې خلکو بيا دا دود په بل ډول تعبير کړی دی، حتی نجونو ته د سينګار حق نه ورکوي، که کومه پېغله چې مېړه ونه لري او سينګار وکړي نو ځينې خود غرضه خلک ډول ډول تورونه ورپسې تړي. د کونډې لپاره خو په دوديز ډول سينګار کفر ګڼل کيږي، په پورته بېلګه کې ((خيرن پړونی)) زموږ سترګو ته بې وسه پېغله دروي، نو ځکه په پوره مهارت د ظاهري بڼې او نوم سره سم کرکټل انځور شوی دی او په يوه کوچنۍ جمله کې زموږ سترګو ته کرکټر تصويريږي.
(( له ډېره درده تړقېدله او په اوښکو يې د لوپټې پيڅکه خيشته پيشته کړې وه، په سلګو سلګو يې ووې))
اوښکې په لوپټه پاکول، په سلګو کې خبرې کول مو حتمن سترګو ته يوه بې وسه پېغله دروي.
د کونډې جينۍ په کرکټر کې رواني اړخ: ((د ټول ټبر پېغورونه به يې تېرول، د سخر کنځل به يې زغمل، ټوله ورځ به يې کار کې زړګی وچاود خو بېګاه ته به يې د سترګو پټولو حق هم نه و.))
موږ وينو چې کرکټر د ستونزو سره مقابله کوي، حوصله لري، که څه هم تنکۍ پېغله ده خو ظلمونه، پېغورونه پر ځان مني، زغممي يې، نه احساساتي کيږي.
هره ورځ وهل کيږي خو بيا هم په ډېره مينه د خپلې خواښې سره خبرې کوي او وايي: ((مورې نور وهل نه شم زغملی، زما ګناه خو راوښيه.))
او يا هم د خواښې له وهلو وروسته په سلګو سلګو وايي:
((ابۍ ته زما په دې خوږ زړګي ولې مالګې دوړوې؟))
خسر چې يې ډېر ظالم دی، پېغورونه ورته وکړي، مرغۍ ووهي خو بيا هم مرغۍ ورته په ډېره  مينه د پلا خطاب کوي او وايي:
((باباجي سول «سېځل» غواړم))
طبعاً د کيسې په پيل، منځ او پای کې په رواني حالت کې بدلون راځي، خو دا بدلون بايد د داستاني منطق له مخې وي. دلته د کونډې جينۍ رواني حالت په ښه ډول انځور شوی دی، که چېرته مرغۍ د خسر او خواښې د ظلمونو په مقابل کې جدي غبرګون ښوودلی  نو کيسه بې خونده کېدله د کونډې جينۍ بې وسي بيا موږ ته ټوکې ښکاره کېدلې.
د کونډې جينۍ ټولنيز اړخ: ((مرغۍ ښايسته وه، قابله وه، همزولو به يې ويل ددې په خبرو کې جادو دی، د هرڅوک راماتوي، په  خپل کلي کې د مرغۍ اصيل والي او سيالتوب مشهور و.))
په کيسه کې له بېلابېلو برخو مالوميږي چې مرغۍ د پلار په کور کې ښايسته نجلۍ وه، قابله وه، په پېغلو کې يې سيال نه پيدا کېدله، خو پلار چې يې د پيسو لېونی دی د مرغۍ ژوند له بدبختۍ سره مخ کوي. په داسې کورنۍ کې يې د ژوند فيصله کوي چې پېغله او ښايسته مرغۍ هلته ژوند نه شي کولی، خو بيا هم مرغۍ دومره هوښياره او زغمناکه ده چې د خپل خسر او خواښې د مور او پلار په څېر درناوی کوي. ددې لپاره چې د مرغۍ د عزت په خاطر د دوی نا سمې اندېښنې خمتې شي نو مرغۍ ورته د پلارجان او باباجي خطاب کوي او خپل مرګ ترې غواړي:
((باباکه که رښتيا داسې وي نو ما اوس وسوځووه چې سبا ستاسې د ډېران ايرې  يم او څوک مې نوم په خوله وانخلي!))
مرغۍ پښتنه پېغله ده، پښتانه تر هرڅه په خپل عزت ډېر خپه کيږي، نو مرغۍ ځکه د خپل عزت په خاطر اول له دوی د مرګ غوښتنه کوي خو بيا وروسته دې ته مجبوريږي چې ځان په سيند لاهو کړي او د وجود غوښې يې د ماهيانو خوراک شي.
نور په بله برخه کې. . .

وروستۍ ليکني

په ډانګ پیلي سپیني خبرېافغان ولس په ۱۹ پیړۍ ۲۰ پیړۍ او دادی په ۲۱ پیړی کې دنړیوالوسترو ښکیلا کي ځواکونودستراتیژیکي استعماري موخو په خصمانه  لوبو ا و شیطاني چلوټو په جال کې کیوتی او په ټولو پړاوونو کې یې  په خورا  بې رحمی او بې ساري قساوت لکه رودونه ویني بهیدلي اوسنی پړاو یې زړه بوږنوونکی اوټول هیواد کلي اوبانډي دوینو په حمام بدلي شوي دي اودجګړې ښکیلې غاړې پخپله افغانان لکه دسونګ دتوکو په څیر په کې سوځي او زما په اند دا دبشریت  په  تاریخ  کې هغه ستره جګړه ده چې د ځمکې دکرې دلسګونو،لسګونو بیلا بیلو هیوادونود دې وطن د بچیو په ویر اوخونړي ناورین کې په بې رحمۍ برخه ...
زوریدلواو ویرجنو هیواد وا لوته د پام وړڅوټکېدبشریت په تاریخ کې دانسانانو لوی قاتل اووژونکی جنګیزمغول دی چې اصلي نوم یې تموجین دپولاداوکلک په مانا اودواکمنی په مهال جنګیزخان دی چې دشاه جهان اولوی خان په مانادی.دغه خونړي انسان دخپلې واکمنی په ظالمانه پړاو کې دځمکې دکرې ټول ټال ۱۱ یوولس سلنه بشریت له منځه یووړدښځینه اونارینه سرونوڅخه د لوړوکله منارونوپه جوړولوکې یې ساری نه درلود او په دې ډول یې دترهې اوویرې په خپرولوسره دښارونواوبشري مدنیتونوپه چورلټ نړولوکې داسیا،افریقا اواروپا ترلویو وچو پوري وحشیانه یرغلونه تر سره کړهغه دخپلې زوکړې په ټاټوبي په یوه نامالوم مرګ ومړاودهغه دقبر دپاسه په ...
د دووخویندو زړه بوږنوونکي غمیزههو! هغه دوه مبارزې وطنپالې اوزړورې خویندې یادوم چې دخپل دردیدلي،کړیدلي اوجګړه ځپلي ولس دسوکالۍ اوهوسایې په موخه یې خپل پلرني هیواد ته دچوپړملاوې وتړلې دلرغوني اوتاریخي ویاړلي اودپامیردلوړوڅوکوپه څیر دسر هسکي بدخشان د خاش له سمسورې سیمي یې دملي پولیسوپه لیکوکې دندې پیل کړې.څه موده وروسته دمسلکي لوړوزده کړولپاره دترکیې هیواد ته واستول شوې اودشپږمیا شتنۍ مسلکي کورس له اکمال وروسته دتیرې خونړۍ اوویرجنې روژۍ په میا شت کې خپل پلرني ټاټوبي ته راستنې شوې او په دې هیله چې دخپلې خوږې کورنۍ په خوږه غیږه کې به دخپلو وروڼو،خویندو،موراوپلارسره داخترڅوشپې اوورځې په خوښۍ تیرې ...
کب له سره خوسا کیږي دیوه هیواد زعامت اومشرتابه دخپل ولس په برخلیک اود هغود ژوند په نیکمرغۍ اوبد مرغۍ نیغ پر نیغه اغیزه لري که دهیواد دواکمنانوسرونه کدو سرونه نه وي نوباید خپل ځانونه د وړ اوکارنده شخصیتونوپه توګه دتاریخ په پاڼو کې تثبیت اوپه ډاګه کړي ځکه دهغو د هژمونی اوواکمنی مهال تلپاتې نه وي په یو ډول د ډولونودمرګ له حتمي پدیدې سره مخامخ کیږي اود هغوفزیکي موجودیت ته دپای ټکۍ ږدي خودهغومعنوي اړخ مثبت اویا منفي کرکټرمرګ نه لري هغو چې هیواد اوولس ته یې دچوپړ،عدالت اوصداقت تله درنه ده تل درنه اوپه درنښت یادیږي دهغوکارنامې اواندیښني داړوند ولس اوملت لپاره ځلیدونکي مشالونه اوڅراغونه دي اوپر ...
سپیني خبرې او شریرې څیرې کلونه پخوا مې دقومونو اوقبایلودعالي جرګې دمرکزي شورا دمنشي په توګه د ولسي اوجرګه ییزي دندې ویاړ درلود .یوي پراخې ولسي غونډه کې دګډون په موخه دخوست ولایت دصبریو ولسوالۍ اړوند درنه ،مجرب اوپوه سپین ږیري اروښاد متقاعد ډګروال حسین خان صبري ته چې دکابل په کارته نو کې استوګن و،ورغلم. هغه خورا مهربانه،خواخوږی اومهربان شخصیت واو له درنه روغبړوروسته مې په خورا ادب اودرنښت هغه ته دګډون بلنه ورکړه.هغه خدای بښلي ماته تل وراره ویلې او راته کټ،کټ له خندا شین شو. له لږسوچ وروسته یې راته وویل: کومه جرګه ؟ اودڅه لپاره جرګه؟ په ځواب کې مې ورته وویل چې په هیواد کې دسم سمکي ،هراړخیز ...
آلله اکبرـ آلله اکبر دخوارملا آذان واورئای دمظلوم اوکړیدلي هیواد خونړي افغانستان درنو،درنوعالمانو،پوهانو،شمله ورومشرانواوباتوروکشرانو،خویندواووروڼواســـــلام علیکم ورحمته الله وبرکاته اما بعد!په کلو اوبانډوکې داخبره عامه اودژبوپه سرده چې دخوار ملا آذان څوک نه اوري.خودغټوږیرواوډبلو پګړیوسمیع الحق ناحق اوفضل الرحمان نارحمان اودهغو په څیردانسانیت اواسلامیت ضد غټ خیټوملایانودمسلمان اوافغان وژنې کفري فتواوې دتورپنجاب له منبرونوصادرې اودادی زموږ دجنتي وطن څخه یې توردوزخ جوړکړی دی ښکلی کابل په وینورنګ اودهیواد په ګوټ،ګوټ کې دوینوویالې بهیږي .په عامواوخاصو ...
وسله وال پوځ اوپه مورچلوکې ډزېدافغانستان وسله وال پوځ ملي اردو،ملي پولیس اوامنیتي ځواکونواولښکرو شمیرټول ټال درې لکه دوه پنځوس زرو۳۵۲۰۰۰تنوته رسیږي اووسله وال پوځ په اوو۷ قول اردوګانوکې تنظیم اوجوړشوی دی .نـنګرهار۲۰۱ لمبرسیلاب قول اردو پکتیا ۲۰۳ تندر قول اردوهرات ۲۰۷ ظفر قول اردوکندهار۲۰۵ اتل قول اردوبلخ ۲۰۹ شاهین قول اردوهلمند۲۱۵ میوند قول اردواودهوایي ځواکونو قول اردواوداوسله وال ځواکونه په زرګونو،زرګونوبلوکونو،ټولیو،کنډکونو،لواګانواوفرقوکې ځای پرځای شوي دي اوداهغه اردوده چې دافغانستان دحرب په تاریخ کې په درجنو،درجنوجنرالان چې زیاتره یې مسلکي نظامي زده کړي نه لري اوپه تنظیمي زور اوسوټي ...
په وینولړلۍ اسلام داسلام آباد دخنجرپه څوکهشیطان آباد اسلام اباد دلوی شیطان په کرغیړنولاسونوداسلام دبدنامی اودمسلمانانودکړولو،وژلواوسپکولوپه موخه رامنځته شوی اودا لامل دی چې لاتراوسه داسلامي قانون اوشریعت پرځای انګلیسي مدني قانون واکمن دی اودتش په نوم داسلام په نامه ډول،ډول ترهګرې،تروریستي ځناورې او وحشي ډلې،ټپلي اوځان مرګي لیوني سپي روزي اودبې وجدانه اوبې ایمانه پاکستاني مفتیانوپه فتوا یې دافغان مسلمان ولس دوژنې اوتباهۍ لپاره ګوماري چې دادی نـن ورځ دروژې دمطهرې اوعبادتي میاشتې په لومړۍ ورځ یې دسپیڅلوخوستیوروژتیانوویني په خورا سترقساوت اوبربریت وبهولې په خدای،رسول اواسلام مین غیرتي خوستیان یې ...
  دلرو اوبرو پښتنودغیرت اونـنګ شیبې رښتیا یې ویلي چې اوبه په ډانګ نه بیلیږي اوګډ پښتون په ډیورنډ نه بیلیږي.هغه تش په نوم مکار اوتصنعي ډیورند چې دادی دګردې اروپا د۵۱۰ میلیوني وګړودمتحد اویوموټي باوري اوځواکمن سازمان یا په بله ژبه داروپا داتحادیې پارلمان مرستیال مشروتلي اوپیاوړي دپلومات ښاغلي رشارډ چارنیکي داکرښه مصنوعي اوغیرطبیعي کرښه بللي اوداروپا یي ټولنې په میاشتنۍ کې یې په زغرده اوډاګه دهغه ابطا ل اعلان کړاوپه څرګندومستدلواو منطقي ټکو کې یې دهغه جدي ارزونه غوښتي او ویلي یې دي چې د دې کرښې اوسیمي څخه دنړیوالې ترهګری او تروریزم مرکزجوړشوی او د دې وخت رارسیدلی چې د ډیورند کرښې ته بیا ...
افغانستان به څنګه جوړشي؟ دتاریخ داوږده بهیراودپیړیو،پیړیوپه بیلا،بیلوپیړیوکې زموږګران اولرغونۍ هیواد اریانا،خراسان اومعاصر افغانستان دخونړیوبلوسو،وحشیانه یرغلونواوتاړاکونوسره مخامخ شوی اود دي خاورې تاریخ اوجغرافیه په سرو وینوخړوب شوي ده.دعروس البلاد،ام البلاد،اشرف البلاد اوفرهنګ البلاد ښارونه دبرمیال لرغوني مدنیت اثاراوبې سارې فرهنګي پنځونې دچپاولګرواویرغلګروپه تورولښکرو وران ویجاړشوي اولوټ شوي دي اودخپل شتون په اوږده واټن اوتاریخي پړاوونو کې یې بشپړامن اوسوکالي نه ده په برخه شوي ان چې زبون اونامرده بشریت ضد دوښمن پخپله استعماري خونړۍ توره دافغان بدن دوه ټوټې ...