ولې کم جرئت یو؟

ژباړن: حسیب نورمل

په امریکا کې یوې څیړنې دا وښوده چې ډيری کسان د خلکو پر واړندې له خبرو کولو ډاریږي له هغې ډیره برخه یې ځوانان دي، دغې څیړنه دا هم ښودلې چې ښځې بیا د نارینوو په پرتله دا ویره کمه لري څېړنه وايي چې ښځې د نارینوو په پرتله د خلکو پر واړندې ښې او په جرات خبرې کوي. زموږ هېوادوال هم له دې ستونزه سره مخ دي چې ډیری یې زده کوونکي او محصلین دي، دوي نه شي کولای چې د مشرانو یا د خپلو ملګرو پر واړندې خبرې وکړي دوی تل د کمترۍ احساس کوي حتی دوی دا جرئت نه لري چې له چا نه خپل حق وغواړي ډاکټرانو او ارواپوهانو ددې ستونزې ګڼ لاملونه په ګوته کړي؛ غواړم چې په لاندې ډول یې یاد کړم.

۱: په ماشومتوب کې د کورنۍ او نورو مشرانو له خوا تهدید:

د ارواپوهانو په اند هغه کسان چې د خلکو پر وړاندې د خبروکولو په وخت کې ویره لري هغوی په ماشومتوب کې د کورنۍ د غړو لکه د مور، پلار، ورور، خور، کاکا … داسې نورو له خوا تهدید شوي دي. ماشومانو ته هغه وخت اجازه نه ورکول کیږي چې د دوی پرواړندې خبرې وکړي، ددې پرځای چې په ماشومتوب کې خپلو اولادونو ته د خبرو کولو طرز او طریقه وروښيي بلکې تهدیدوي یې او د خبرو نه کولو لارښوونه ورته کوي.

۲: ماشومان له کوره بهر لوبو ته نه پرېښودل:

یو بل لامل دا هم بلل شوی؛ ډیری کورنۍ خپل ماشومان نه پرېږدي چې له کوره د باندې له نورو ماشومانو سره لوبې وکړي، کورنۍ یې وېرېږي که خپل ماشومان بهر لوبو ته پرېږدي هسې نه بې لارې او بې تربیې شي، ډیرې کورنۍ هڅه کوي چې خپلو ماشومانو ته د لوبو وسایل او د لوبو فضا په کور کې برابره کړي، خو دا فکر غلط دی ځکه ډاکټران وايي هغه کسان چې په ماشومتوب کې له کوره بهر لوبې کړې او هغه وخت له چاپېریال سره بلد شوي د هغو کسانو په پرتله زړور دي چې په خپل کورنو کې لوی شوي وي.

۳: په ښوونځیو او پوهنتونونو کې د ښوونکو له خواد د زده کوونکو نه ارزیابي کول:

باید په ښوونځیو او پوهنتونونو کې زده کوونکو او محصلینو ته د زده کړو ترڅنګ د هغوی جرئت او زړورتیا ته هم کار وشي، خو په خواشنۍ باید ووایم چې دا دود زموږ په هېواد کې نشته، زده کوونکي چې کله  له کوره د نیمګرتیاوو او ستونزو سره ښوونځي ته داخل شي نو همداسې له ستونزو سره پوهنتون او له پوهنتون نه  ټولنې ته وړاندې کېږي، د زده کوونکو او محصلینو دغې ستونزې ته په ښوونځیو او په پوهنتونو کې هیڅ پاملرنه نه کیږي. هغه کسان چې جرئت لري هغه مخ پروړاندې ځي او ښوونکي ورسره ډیره مرسته کوي خو هغه کسان چې جرئت نه لري د ښوونکو له پامه غورځیږي او وروسته پاتې کیږي.

۴: په مجلسونو او کنفرانسونو کې ګډون نه کول:

زموږ د ځوانانو ستره ستونزه دا هم ده چې ټولنیز ژوند نه خوښوي دوی همداسې له ماشومتوبه ځانيخوده عادت شوي دي؛دا نه خوښوي چې د خلکو سره ګډ ژوند وکړي، نه له چا سره مرسته کوي، نه یې له چا غواړي؛ دا هغه کسان دي چې نه غواړي په ناستو او مجلسو کې ګډون وکړي ډاکټرانو او ارواپوهانو د بې جرئتۍ یو لوی لامل په ناستو او مجلسونو کې ګډون نه کول هم بولي، ددوی په اند کنفرانسونو او داسې ناستو کې ګډون د انسان د خبرو کولو د مهارتونو او د جرئت په زیاتولو کې مرسته کوي.

۵: په ځان باور نه لرل:

د بې جرئتۍ یو بل لامل پر ځان بې باوري ښودل شوې ده؛ ډیری خلک په ځان باور نه لري دوي له دې ویره لري که د خلکو پر وړاندې کومه خبره وکړي هسې نه چې ترې غلطه شي یا ترې بله کومه تېروتنه وشي نو خپله خبره پريږدي د وخت په تېرېدو سره همداسې بې زړه او بې جرئته پاتې کیږي چې دا کړنه یې په راتلونکې ژور اثر پرېباسي، په ځان بې باوري ددې ستونزې ترڅنګ نورې ستونزې هم زیږوي چې باید مخکې کې یې د حل لاره وموندل شي تر څو د پرمختګ پر واړندې مو خنډ نه شي.

وروستۍ ليکني

په ډانګ پیلي سپیني خبرېافغان ولس په ۱۹ پیړۍ ۲۰ پیړۍ او دادی په ۲۱ پیړی کې دنړیوالوسترو ښکیلا کي ځواکونودستراتیژیکي استعماري موخو په خصمانه  لوبو ا و شیطاني چلوټو په جال کې کیوتی او په ټولو پړاوونو کې یې  په خورا  بې رحمی او بې ساري قساوت لکه رودونه ویني بهیدلي اوسنی پړاو یې زړه بوږنوونکی اوټول هیواد کلي اوبانډي دوینو په حمام بدلي شوي دي اودجګړې ښکیلې غاړې پخپله افغانان لکه دسونګ دتوکو په څیر په کې سوځي او زما په اند دا دبشریت  په  تاریخ  کې هغه ستره جګړه ده چې د ځمکې دکرې دلسګونو،لسګونو بیلا بیلو هیوادونود دې وطن د بچیو په ویر اوخونړي ناورین کې په بې رحمۍ برخه ...
زوریدلواو ویرجنو هیواد وا لوته د پام وړڅوټکېدبشریت په تاریخ کې دانسانانو لوی قاتل اووژونکی جنګیزمغول دی چې اصلي نوم یې تموجین دپولاداوکلک په مانا اودواکمنی په مهال جنګیزخان دی چې دشاه جهان اولوی خان په مانادی.دغه خونړي انسان دخپلې واکمنی په ظالمانه پړاو کې دځمکې دکرې ټول ټال ۱۱ یوولس سلنه بشریت له منځه یووړدښځینه اونارینه سرونوڅخه د لوړوکله منارونوپه جوړولوکې یې ساری نه درلود او په دې ډول یې دترهې اوویرې په خپرولوسره دښارونواوبشري مدنیتونوپه چورلټ نړولوکې داسیا،افریقا اواروپا ترلویو وچو پوري وحشیانه یرغلونه تر سره کړهغه دخپلې زوکړې په ټاټوبي په یوه نامالوم مرګ ومړاودهغه دقبر دپاسه په ...
د دووخویندو زړه بوږنوونکي غمیزههو! هغه دوه مبارزې وطنپالې اوزړورې خویندې یادوم چې دخپل دردیدلي،کړیدلي اوجګړه ځپلي ولس دسوکالۍ اوهوسایې په موخه یې خپل پلرني هیواد ته دچوپړملاوې وتړلې دلرغوني اوتاریخي ویاړلي اودپامیردلوړوڅوکوپه څیر دسر هسکي بدخشان د خاش له سمسورې سیمي یې دملي پولیسوپه لیکوکې دندې پیل کړې.څه موده وروسته دمسلکي لوړوزده کړولپاره دترکیې هیواد ته واستول شوې اودشپږمیا شتنۍ مسلکي کورس له اکمال وروسته دتیرې خونړۍ اوویرجنې روژۍ په میا شت کې خپل پلرني ټاټوبي ته راستنې شوې او په دې هیله چې دخپلې خوږې کورنۍ په خوږه غیږه کې به دخپلو وروڼو،خویندو،موراوپلارسره داخترڅوشپې اوورځې په خوښۍ تیرې ...
کب له سره خوسا کیږي دیوه هیواد زعامت اومشرتابه دخپل ولس په برخلیک اود هغود ژوند په نیکمرغۍ اوبد مرغۍ نیغ پر نیغه اغیزه لري که دهیواد دواکمنانوسرونه کدو سرونه نه وي نوباید خپل ځانونه د وړ اوکارنده شخصیتونوپه توګه دتاریخ په پاڼو کې تثبیت اوپه ډاګه کړي ځکه دهغو د هژمونی اوواکمنی مهال تلپاتې نه وي په یو ډول د ډولونودمرګ له حتمي پدیدې سره مخامخ کیږي اود هغوفزیکي موجودیت ته دپای ټکۍ ږدي خودهغومعنوي اړخ مثبت اویا منفي کرکټرمرګ نه لري هغو چې هیواد اوولس ته یې دچوپړ،عدالت اوصداقت تله درنه ده تل درنه اوپه درنښت یادیږي دهغوکارنامې اواندیښني داړوند ولس اوملت لپاره ځلیدونکي مشالونه اوڅراغونه دي اوپر ...
سپیني خبرې او شریرې څیرې کلونه پخوا مې دقومونو اوقبایلودعالي جرګې دمرکزي شورا دمنشي په توګه د ولسي اوجرګه ییزي دندې ویاړ درلود .یوي پراخې ولسي غونډه کې دګډون په موخه دخوست ولایت دصبریو ولسوالۍ اړوند درنه ،مجرب اوپوه سپین ږیري اروښاد متقاعد ډګروال حسین خان صبري ته چې دکابل په کارته نو کې استوګن و،ورغلم. هغه خورا مهربانه،خواخوږی اومهربان شخصیت واو له درنه روغبړوروسته مې په خورا ادب اودرنښت هغه ته دګډون بلنه ورکړه.هغه خدای بښلي ماته تل وراره ویلې او راته کټ،کټ له خندا شین شو. له لږسوچ وروسته یې راته وویل: کومه جرګه ؟ اودڅه لپاره جرګه؟ په ځواب کې مې ورته وویل چې په هیواد کې دسم سمکي ،هراړخیز ...
آلله اکبرـ آلله اکبر دخوارملا آذان واورئای دمظلوم اوکړیدلي هیواد خونړي افغانستان درنو،درنوعالمانو،پوهانو،شمله ورومشرانواوباتوروکشرانو،خویندواووروڼواســـــلام علیکم ورحمته الله وبرکاته اما بعد!په کلو اوبانډوکې داخبره عامه اودژبوپه سرده چې دخوار ملا آذان څوک نه اوري.خودغټوږیرواوډبلو پګړیوسمیع الحق ناحق اوفضل الرحمان نارحمان اودهغو په څیردانسانیت اواسلامیت ضد غټ خیټوملایانودمسلمان اوافغان وژنې کفري فتواوې دتورپنجاب له منبرونوصادرې اودادی زموږ دجنتي وطن څخه یې توردوزخ جوړکړی دی ښکلی کابل په وینورنګ اودهیواد په ګوټ،ګوټ کې دوینوویالې بهیږي .په عامواوخاصو ...
وسله وال پوځ اوپه مورچلوکې ډزېدافغانستان وسله وال پوځ ملي اردو،ملي پولیس اوامنیتي ځواکونواولښکرو شمیرټول ټال درې لکه دوه پنځوس زرو۳۵۲۰۰۰تنوته رسیږي اووسله وال پوځ په اوو۷ قول اردوګانوکې تنظیم اوجوړشوی دی .نـنګرهار۲۰۱ لمبرسیلاب قول اردو پکتیا ۲۰۳ تندر قول اردوهرات ۲۰۷ ظفر قول اردوکندهار۲۰۵ اتل قول اردوبلخ ۲۰۹ شاهین قول اردوهلمند۲۱۵ میوند قول اردواودهوایي ځواکونو قول اردواوداوسله وال ځواکونه په زرګونو،زرګونوبلوکونو،ټولیو،کنډکونو،لواګانواوفرقوکې ځای پرځای شوي دي اوداهغه اردوده چې دافغانستان دحرب په تاریخ کې په درجنو،درجنوجنرالان چې زیاتره یې مسلکي نظامي زده کړي نه لري اوپه تنظیمي زور اوسوټي ...
په وینولړلۍ اسلام داسلام آباد دخنجرپه څوکهشیطان آباد اسلام اباد دلوی شیطان په کرغیړنولاسونوداسلام دبدنامی اودمسلمانانودکړولو،وژلواوسپکولوپه موخه رامنځته شوی اودا لامل دی چې لاتراوسه داسلامي قانون اوشریعت پرځای انګلیسي مدني قانون واکمن دی اودتش په نوم داسلام په نامه ډول،ډول ترهګرې،تروریستي ځناورې او وحشي ډلې،ټپلي اوځان مرګي لیوني سپي روزي اودبې وجدانه اوبې ایمانه پاکستاني مفتیانوپه فتوا یې دافغان مسلمان ولس دوژنې اوتباهۍ لپاره ګوماري چې دادی نـن ورځ دروژې دمطهرې اوعبادتي میاشتې په لومړۍ ورځ یې دسپیڅلوخوستیوروژتیانوویني په خورا سترقساوت اوبربریت وبهولې په خدای،رسول اواسلام مین غیرتي خوستیان یې ...
  دلرو اوبرو پښتنودغیرت اونـنګ شیبې رښتیا یې ویلي چې اوبه په ډانګ نه بیلیږي اوګډ پښتون په ډیورنډ نه بیلیږي.هغه تش په نوم مکار اوتصنعي ډیورند چې دادی دګردې اروپا د۵۱۰ میلیوني وګړودمتحد اویوموټي باوري اوځواکمن سازمان یا په بله ژبه داروپا داتحادیې پارلمان مرستیال مشروتلي اوپیاوړي دپلومات ښاغلي رشارډ چارنیکي داکرښه مصنوعي اوغیرطبیعي کرښه بللي اوداروپا یي ټولنې په میاشتنۍ کې یې په زغرده اوډاګه دهغه ابطا ل اعلان کړاوپه څرګندومستدلواو منطقي ټکو کې یې دهغه جدي ارزونه غوښتي او ویلي یې دي چې د دې کرښې اوسیمي څخه دنړیوالې ترهګری او تروریزم مرکزجوړشوی او د دې وخت رارسیدلی چې د ډیورند کرښې ته بیا ...
افغانستان به څنګه جوړشي؟ دتاریخ داوږده بهیراودپیړیو،پیړیوپه بیلا،بیلوپیړیوکې زموږګران اولرغونۍ هیواد اریانا،خراسان اومعاصر افغانستان دخونړیوبلوسو،وحشیانه یرغلونواوتاړاکونوسره مخامخ شوی اود دي خاورې تاریخ اوجغرافیه په سرو وینوخړوب شوي ده.دعروس البلاد،ام البلاد،اشرف البلاد اوفرهنګ البلاد ښارونه دبرمیال لرغوني مدنیت اثاراوبې سارې فرهنګي پنځونې دچپاولګرواویرغلګروپه تورولښکرو وران ویجاړشوي اولوټ شوي دي اودخپل شتون په اوږده واټن اوتاریخي پړاوونو کې یې بشپړامن اوسوکالي نه ده په برخه شوي ان چې زبون اونامرده بشریت ضد دوښمن پخپله استعماري خونړۍ توره دافغان بدن دوه ټوټې ...