الکول او پر بدن یې اغېزې

الکولونه دمشبوع او غیر مشبوع هایدروکاربونونو څخه ترکیب شوي دي او د کیمیاوي زهري موادو په ډله کې ډیر لوړ ارزښت لري محمد ذکریا رازي لومړنی څوک وو چې د شرابود تقطیر څخه یې الکول تر لاسه کړل او هغه یې د الکهل په نوم ونومول، الکول یوه داسې مایع ده چې فرار کوي ( تښتي ) تند او سوزوونکی خوند لري. د هایدروکسیلي ګروپ هایدروجن په الکولو کې متحرک وي د ساري په توګه چې القلي فلز د الکولو سره تعامل وکړي، د نوموړي فلز په واسطه هایدروجن آزادیږي او په پایله کې هغسې جامد مرکبونه تشکیلیږي چې په الکولو کې د حل وړ وي او هغه د الکولاتو په نوم یادیږي، الکولات د تیزابونو د ډیرو کمزورو مالګو سره ورته والی لري او د اوبو په واسطه په بشپړه توګه هایدرولایز کیږي او بیا الکول ترینه په لاس راځي او القلي آزادیږي، په دې توګه الکولات د الکولو او د القلي اوبو د محلول د تعامل په نتیجه کې نه تشکیلیږي الکولونه په عملي توګه غیر الکترولیت دي الکولونه له تیزابو سره تعامل کوي او ایستر جوړوي. الکولونه د اړوندو هایدروکاربونو په پرتله په ډیرې اسانۍ سره تحمض کوي او په نتیجه کې یې الدیهایدونه یا کیتونونه تشکیلیږي. میتایل الکول د وچ لرګي له تقطیر څخه په لاس راځي او د لرګي د الکولو په نوم یادیږي. دا الکول ډیر زهري وي له دې امله یې په وجود کې ډیره لږه اندازه هم د ړندیدو سبب ګرځي او زیاته کچه یې حتی د مړینې سبب کیږي. دا الکول بې رنګه مایع ده او د ایشیدو تودوخه یې د سانتي ګراد له 64/5 درجو سره سمون خوري له دې الکولو څخه هم د محلل په توګه او هم د نورو عضوي موادو د لاسته راوړلو له پاره کار اخیستل کیږي. د ایتایل الکولو دایشیدو تودوخه د سانتي ګراد له 78/4درجو سره سمون لري او په معاصرو کیمیاوي صنایعو کې یو له مهمو لومړنیو موادو څخه دی چې په شنه رنګه لمبه سوځي دغه الکول کولای شو چې د طبیعي قندونو او د هایدرو لایز شویو نشایستو له تخمر څخه په لاس راوړو چې په انګورو او غلو کې شتون لري. د غلو او شکرو څخه د ایتانول لاس ته راوړل یو د ډیرو پخوانیو عضوي تعاملاتو څخه شمیرل کیږي او تاریخچه یې آن 2500کلونو ته رسیږي، د تخمر عملیه ( د مخمر په موجودیت ) سرته رسیږي او په نتیجه کې کاربو هایدریتونه د انزایم په واسطه په ایتانول او کاربن دای اکساید ټوټه کیږ ي.

په نړۍ کې په کال کې ملیونونه ټنه ایتانول تولیدیږي او په اساسي ډول د محلل په توګه استعمالیږي د د ایتانول په سلوکې 5 برخې د غلو د تخمر څخه په لاس راځي او ډیره زیاته برخه یې د اوبو او ایتلین د تعامل په نتیجه کې د اسیدي کتلست په شتون سره تر لاسه کیږي. ایتانول په ننني کیمیاوي صنعت کې د ډیرو غوره لومړنیو موادو په ډله کې راځي ایتانول الکول هم په طبابت کې او هم د څښلو څخه یې معتادین استفاده کوي، چې دضرورت څخه پرته استعمال یې د روغتیایي او اجتماعي پرابلمونو سبب ګرځي، الکولي مشروبات د د ډیرو پخوا زمانو راهیسې د نشې په خاطر څښل کیږي ایتایل الکول د فیصدي له نظره مختلف ډولونه لري د طبابت په موخه د انتي سپتیک درمل په توګه د جراحي عملیې او زرقیاتو دمخه د پوستکي د پاکوالي له پاره استعمالیږي همدارنګه ایتایل الکول په صنعت کې د عصارو او جوشاندو په جوړولو او د ځینو شربتونو په ترکیب کې شامل دی. ایتایل الکول یوه شفافه، بیرنګه، ژر مشتعل کیدونکې مایع ده چې ذایقه یې د خولې سوزونکې ده د شعلې رنګ یې آبي دی او په اوبو، ایتر او کلو رو فورم کې په مختلفو فیصدیو سره مخلوط کیدای شي وروسته د څښلو څخه الکول د معدې او نریو کولمو له لارې په ښه صورت سره جذبیږي او دوینې دوران ته داخلیږي او که د 20 فیصدو څخه یې غلظت زیات وي جذب یې ورو، ورو صورت نیسي، دا ځکه د پیلور د تضیق سبب ګرځي او دمعدې محتوی تیریدل کولمو ته څه ناڅه مخنیوي کوي. همدارنګه خواړه هم د الکولو د جذب د سستوالي سبب ګرځي کله چې الکول جذب شي نو په سرعت سره په ټول بدن کې توزیع کیږي، او د 95 فیصدو په حدودو کې میتابولیزم سره مخامخ کیږي. الکول د یهایدرو جناز، انزایم تر تاثیر لاندې په اسید الدیهاید او وروسته په استیک اسید باندې بدلیږي هغه میتابولیزم چې د الکولو د متیابولیزم په اثر منځ ته راځي پر انساجو باندې سمي اوزهري تاثیرات لري، د الکولو یوه برخه په خپل اصلي شکل د ادرار، خولو او تنفس له لارې اطراح کیږي د یادولو وړ خبره داده چې الکول د اشباع قابلیت لري او دغه حادثه وروسته د هغه څخه چې د الکولو غلظت په هرو سلو ملي لیترو کې 10 ملي ګرامو ته ورسیږي، شروع کیږي یعنې وروسته له هغه هر څو مره چې د الکولو غلظت له دې څخه زیات شي د میتابولیزم او اطراح سرعت ثابت پاتې کیږي په دې مانا چې که هر څومره د الکولو غلظت لوړ شي یعنې په هره اندازه چې د الکولو مقدار ډیر واخیستل شي په هم هغه اندازه یې نیمایي عمر اوږدیږي او تاثیرات یې ادامه پیدا کوي الکول د ځیګر د انزایمونو د تنبه سبب ګرځي، په همدې دلیل دی چې په معتادینو کې د تحمل سبب ګرځي یعنې د الکولو معتادین د الکولو د تاثیر لاس ته راوړلو په غرض په منظمه توګه د هغه مقدار ته زیاتوالی ورکوي، خو که په دوامداره توګه او متوسط مقدار سره الکول وڅښل شي د ځیګر انزایم تنبه کیږي، او که په دوامداره توګه ډیر مقدار وڅښل شي د انساجو د تخریب له کبله د انزایم د تنقیص سبب ګرځي الکول د شهیقي تنفس له لارې اطراح کیږي چې دغه عمل د دې سبب ګرځي چې غلظت یې په وینه کې په اسانه توګه تعیین شي ځکه دواړه غلظتونه یعنې په وینه او سږو په هواکې سره برابردي، چې په جنایي او ترافیکي واقعاتو کې ښه مرسته کولای شي.

د بدن په غړو د الکولو اغیزې:

1ـــ کله چې دالکولو ډیر مقدار وڅښل شي د عصبي مرکزي سیستم دنهې سبب ګرځي چې لومړی شعور له منځه ځي او وروسته د مړینې سبب ګرځي کله چې د الکولو کثافت 500 ملي ګرامه په سل ملي لیترو وینه کې ورسیږي د بصلی فلج او مړینه منځ ته راځي، یعنې کله چې په وینه کې د الکولو غلظت په سلو کې 0,1 ــــ 0,3 ته ورسیږي د انسان حرکت په عمومي توګه ګډوډ کیږي، تعادل له منځه ځي خبرې کول ستونزمن کیږي او تغییر والی رامنځته کیږي په دغه حالت کې د انسان هوښیارتیا له منځه ځي او که غلظت یې په سلو کې 0,6 برخو څخه زیات شي په هغه صورت کې تنفس او د رړه حرکتونه ګډوډیږي او د انسان د مرګ سبب ګرځي. 2ـــ محیطي وعایي توسع: د محرک الو عایي په مرکز باندې د الکولو تاثیر د اوعیو د توسع سبب ګرځي چې شخص د ګرمۍ احساس کوي په همدې دلیل امکان لري چې مړینه د پنوموني ناروغۍ له کبله منځ ته راشي، ځکه اشخاص د الکولو د څښلو له امله ګرمي احساسوي او ځان له سړې هوا سره معروض کوي. 3ـــ څرنګه چې د الکولو د څښلو سره انتي دیورتیک هورمون نهی کیږي چې په دې توګه د ادرار حجم زیاتیږي. 4ـــ د معدې مخاطي غشا تخریبوي. 5 ـــ کله چې په دوامداره توګه الکول استعمال شي د تستو ستیرون هورمون اندازه کمیږي. 6 ـــ په دوامداره توګه د الکولو څښلو سره د اسید یوریک اندازه لوړیږي چې د نقرس د ناروغۍ لامل ګرځي. 7 ـــ په دوامداره توګه د الکولو استعمال سره شریاني فشار لوړیږي همدارنګه د الکولو دوامدار څښل نامطلوب تاثیرات منځ ته راوړي لکه خوار ځواکي ( سوء تغذي) د معدې مزمن التهاب، د ځیګر سیروز، د دماغ وظیفوي تشوش، د جنون حالت، د حافظې خطا، اختالاجات، انسفالوپاتي ورنیک، د محیطي اعصابو تشوشات، عضلي تشوشات، د تنفس او هضمي جهازونو پورتني برخو سرطان، د ځیګر سرطان، د تیو سرطان ( په ښځو کې )، د پانقراس مزمن التهاب، د زړه عضلو تشوشات، د هډوکو د مغز انحطاط، د ویټامین k کموالی، پسوریازس، یولړ د اندوکرین ناروغۍ او نورې ناروغۍ منځ ته راوړي د الکولو په حاد تسمم کې چې ناروغ د کوما په حالت وي او یا داچې متوسط ډول وي ناروغ متهیج او نا ارامه وي د درملنې په موخه مخکې تر دې چې د الکولو ډیر مقدار جذب شي د معدې لواژ ضروري بریښي، دلته باید احتیاط وشي چې د معدې محتوی سږو ته داخله نه شي که ناروغ د تهیج په حالت کې وي مسکن درمل ورته تطبیق شي او که فشار یې ښکته راغلی وي د منبهاتو څخه کار واخیستل شي، کله کله د مصنوعي تنفس څخه هم کار اخیستل کیږي همدارنګه د ګلوکوز سیروم تطبیق او د کانګو د مخنیوي له پاره د لازمو درملو تطبیق ضروري بریښي کله چې میتایل الکول وڅښل شي د فورم الدیهاید او فورمیک اسید د تشکل سبب ګرځي چې پر اعصابو باندې ډیر زیات کم تاثیر لري په همدې دلیل دی چې د ړوند والي او مړینې سبب ګرځي، د میتایل الکول تسمم کې ایتایل الکول توصیه کیږي تر څو ایتایل الکول په انډولیز شکل په میتابولیزم کې د میتایل الکولو ځای ونیسي او په سمي او زهري میتابولیتونو د میتایل الکولو د تبدیلیدو مخه ونیسي کله چې ایتانول د څښلو له پاره نه، بلکې د نورو هدفونو د تر لاسه کولو له پاره په کار وړل کیږي د میتایل الکولو او ایزو پروپایل الکولو سره ګډیږي.

ليكوال: عطا محمد میاخېل

وروستۍ ليکني

په ډانګ پیلي سپیني خبرېافغان ولس په ۱۹ پیړۍ ۲۰ پیړۍ او دادی په ۲۱ پیړی کې دنړیوالوسترو ښکیلا کي ځواکونودستراتیژیکي استعماري موخو په خصمانه  لوبو ا و شیطاني چلوټو په جال کې کیوتی او په ټولو پړاوونو کې یې  په خورا  بې رحمی او بې ساري قساوت لکه رودونه ویني بهیدلي اوسنی پړاو یې زړه بوږنوونکی اوټول هیواد کلي اوبانډي دوینو په حمام بدلي شوي دي اودجګړې ښکیلې غاړې پخپله افغانان لکه دسونګ دتوکو په څیر په کې سوځي او زما په اند دا دبشریت  په  تاریخ  کې هغه ستره جګړه ده چې د ځمکې دکرې دلسګونو،لسګونو بیلا بیلو هیوادونود دې وطن د بچیو په ویر اوخونړي ناورین کې په بې رحمۍ برخه ...
زوریدلواو ویرجنو هیواد وا لوته د پام وړڅوټکېدبشریت په تاریخ کې دانسانانو لوی قاتل اووژونکی جنګیزمغول دی چې اصلي نوم یې تموجین دپولاداوکلک په مانا اودواکمنی په مهال جنګیزخان دی چې دشاه جهان اولوی خان په مانادی.دغه خونړي انسان دخپلې واکمنی په ظالمانه پړاو کې دځمکې دکرې ټول ټال ۱۱ یوولس سلنه بشریت له منځه یووړدښځینه اونارینه سرونوڅخه د لوړوکله منارونوپه جوړولوکې یې ساری نه درلود او په دې ډول یې دترهې اوویرې په خپرولوسره دښارونواوبشري مدنیتونوپه چورلټ نړولوکې داسیا،افریقا اواروپا ترلویو وچو پوري وحشیانه یرغلونه تر سره کړهغه دخپلې زوکړې په ټاټوبي په یوه نامالوم مرګ ومړاودهغه دقبر دپاسه په ...
د دووخویندو زړه بوږنوونکي غمیزههو! هغه دوه مبارزې وطنپالې اوزړورې خویندې یادوم چې دخپل دردیدلي،کړیدلي اوجګړه ځپلي ولس دسوکالۍ اوهوسایې په موخه یې خپل پلرني هیواد ته دچوپړملاوې وتړلې دلرغوني اوتاریخي ویاړلي اودپامیردلوړوڅوکوپه څیر دسر هسکي بدخشان د خاش له سمسورې سیمي یې دملي پولیسوپه لیکوکې دندې پیل کړې.څه موده وروسته دمسلکي لوړوزده کړولپاره دترکیې هیواد ته واستول شوې اودشپږمیا شتنۍ مسلکي کورس له اکمال وروسته دتیرې خونړۍ اوویرجنې روژۍ په میا شت کې خپل پلرني ټاټوبي ته راستنې شوې او په دې هیله چې دخپلې خوږې کورنۍ په خوږه غیږه کې به دخپلو وروڼو،خویندو،موراوپلارسره داخترڅوشپې اوورځې په خوښۍ تیرې ...
کب له سره خوسا کیږي دیوه هیواد زعامت اومشرتابه دخپل ولس په برخلیک اود هغود ژوند په نیکمرغۍ اوبد مرغۍ نیغ پر نیغه اغیزه لري که دهیواد دواکمنانوسرونه کدو سرونه نه وي نوباید خپل ځانونه د وړ اوکارنده شخصیتونوپه توګه دتاریخ په پاڼو کې تثبیت اوپه ډاګه کړي ځکه دهغو د هژمونی اوواکمنی مهال تلپاتې نه وي په یو ډول د ډولونودمرګ له حتمي پدیدې سره مخامخ کیږي اود هغوفزیکي موجودیت ته دپای ټکۍ ږدي خودهغومعنوي اړخ مثبت اویا منفي کرکټرمرګ نه لري هغو چې هیواد اوولس ته یې دچوپړ،عدالت اوصداقت تله درنه ده تل درنه اوپه درنښت یادیږي دهغوکارنامې اواندیښني داړوند ولس اوملت لپاره ځلیدونکي مشالونه اوڅراغونه دي اوپر ...
سپیني خبرې او شریرې څیرې کلونه پخوا مې دقومونو اوقبایلودعالي جرګې دمرکزي شورا دمنشي په توګه د ولسي اوجرګه ییزي دندې ویاړ درلود .یوي پراخې ولسي غونډه کې دګډون په موخه دخوست ولایت دصبریو ولسوالۍ اړوند درنه ،مجرب اوپوه سپین ږیري اروښاد متقاعد ډګروال حسین خان صبري ته چې دکابل په کارته نو کې استوګن و،ورغلم. هغه خورا مهربانه،خواخوږی اومهربان شخصیت واو له درنه روغبړوروسته مې په خورا ادب اودرنښت هغه ته دګډون بلنه ورکړه.هغه خدای بښلي ماته تل وراره ویلې او راته کټ،کټ له خندا شین شو. له لږسوچ وروسته یې راته وویل: کومه جرګه ؟ اودڅه لپاره جرګه؟ په ځواب کې مې ورته وویل چې په هیواد کې دسم سمکي ،هراړخیز ...
آلله اکبرـ آلله اکبر دخوارملا آذان واورئای دمظلوم اوکړیدلي هیواد خونړي افغانستان درنو،درنوعالمانو،پوهانو،شمله ورومشرانواوباتوروکشرانو،خویندواووروڼواســـــلام علیکم ورحمته الله وبرکاته اما بعد!په کلو اوبانډوکې داخبره عامه اودژبوپه سرده چې دخوار ملا آذان څوک نه اوري.خودغټوږیرواوډبلو پګړیوسمیع الحق ناحق اوفضل الرحمان نارحمان اودهغو په څیردانسانیت اواسلامیت ضد غټ خیټوملایانودمسلمان اوافغان وژنې کفري فتواوې دتورپنجاب له منبرونوصادرې اودادی زموږ دجنتي وطن څخه یې توردوزخ جوړکړی دی ښکلی کابل په وینورنګ اودهیواد په ګوټ،ګوټ کې دوینوویالې بهیږي .په عامواوخاصو ...
وسله وال پوځ اوپه مورچلوکې ډزېدافغانستان وسله وال پوځ ملي اردو،ملي پولیس اوامنیتي ځواکونواولښکرو شمیرټول ټال درې لکه دوه پنځوس زرو۳۵۲۰۰۰تنوته رسیږي اووسله وال پوځ په اوو۷ قول اردوګانوکې تنظیم اوجوړشوی دی .نـنګرهار۲۰۱ لمبرسیلاب قول اردو پکتیا ۲۰۳ تندر قول اردوهرات ۲۰۷ ظفر قول اردوکندهار۲۰۵ اتل قول اردوبلخ ۲۰۹ شاهین قول اردوهلمند۲۱۵ میوند قول اردواودهوایي ځواکونو قول اردواوداوسله وال ځواکونه په زرګونو،زرګونوبلوکونو،ټولیو،کنډکونو،لواګانواوفرقوکې ځای پرځای شوي دي اوداهغه اردوده چې دافغانستان دحرب په تاریخ کې په درجنو،درجنوجنرالان چې زیاتره یې مسلکي نظامي زده کړي نه لري اوپه تنظیمي زور اوسوټي ...
په وینولړلۍ اسلام داسلام آباد دخنجرپه څوکهشیطان آباد اسلام اباد دلوی شیطان په کرغیړنولاسونوداسلام دبدنامی اودمسلمانانودکړولو،وژلواوسپکولوپه موخه رامنځته شوی اودا لامل دی چې لاتراوسه داسلامي قانون اوشریعت پرځای انګلیسي مدني قانون واکمن دی اودتش په نوم داسلام په نامه ډول،ډول ترهګرې،تروریستي ځناورې او وحشي ډلې،ټپلي اوځان مرګي لیوني سپي روزي اودبې وجدانه اوبې ایمانه پاکستاني مفتیانوپه فتوا یې دافغان مسلمان ولس دوژنې اوتباهۍ لپاره ګوماري چې دادی نـن ورځ دروژې دمطهرې اوعبادتي میاشتې په لومړۍ ورځ یې دسپیڅلوخوستیوروژتیانوویني په خورا سترقساوت اوبربریت وبهولې په خدای،رسول اواسلام مین غیرتي خوستیان یې ...
  دلرو اوبرو پښتنودغیرت اونـنګ شیبې رښتیا یې ویلي چې اوبه په ډانګ نه بیلیږي اوګډ پښتون په ډیورنډ نه بیلیږي.هغه تش په نوم مکار اوتصنعي ډیورند چې دادی دګردې اروپا د۵۱۰ میلیوني وګړودمتحد اویوموټي باوري اوځواکمن سازمان یا په بله ژبه داروپا داتحادیې پارلمان مرستیال مشروتلي اوپیاوړي دپلومات ښاغلي رشارډ چارنیکي داکرښه مصنوعي اوغیرطبیعي کرښه بللي اوداروپا یي ټولنې په میاشتنۍ کې یې په زغرده اوډاګه دهغه ابطا ل اعلان کړاوپه څرګندومستدلواو منطقي ټکو کې یې دهغه جدي ارزونه غوښتي او ویلي یې دي چې د دې کرښې اوسیمي څخه دنړیوالې ترهګری او تروریزم مرکزجوړشوی او د دې وخت رارسیدلی چې د ډیورند کرښې ته بیا ...
افغانستان به څنګه جوړشي؟ دتاریخ داوږده بهیراودپیړیو،پیړیوپه بیلا،بیلوپیړیوکې زموږګران اولرغونۍ هیواد اریانا،خراسان اومعاصر افغانستان دخونړیوبلوسو،وحشیانه یرغلونواوتاړاکونوسره مخامخ شوی اود دي خاورې تاریخ اوجغرافیه په سرو وینوخړوب شوي ده.دعروس البلاد،ام البلاد،اشرف البلاد اوفرهنګ البلاد ښارونه دبرمیال لرغوني مدنیت اثاراوبې سارې فرهنګي پنځونې دچپاولګرواویرغلګروپه تورولښکرو وران ویجاړشوي اولوټ شوي دي اودخپل شتون په اوږده واټن اوتاریخي پړاوونو کې یې بشپړامن اوسوکالي نه ده په برخه شوي ان چې زبون اونامرده بشریت ضد دوښمن پخپله استعماري خونړۍ توره دافغان بدن دوه ټوټې ...